Een zeldzame Franse ‘Pendule Cosmographique’ Mouret patent, circa 1885

Omschrijving

Equatie

Deze klok is niet alleen een fraai geheel maar technisch gezien ook interessant. De wijzerplaat onder geeft de ‘gemiddelde tijd’ aan, waarbij een jaar in een gelijk aantal delen is opgedeeld. De globe geeft door middel van een wijzer aan, waar het op dat moment twaalf uur ‘s-middags is. Door de vorm en baan van de aarde wijkt deze ‘zonnetijd’ bijna het gehele jaar af van de ‘gemiddelde tijd’. Slechts vier maal per jaar komen deze twee manieren van tijdmeten precies overeen. Daarbuiten loopt de zonnetijd voor of achter met een verschil dat oploopt tot maar liefst zestien minuten. Bij veruit de meeste klokken die dit verschil weergeven wordt de equatie getoond door een wijzer die wordt bewogen door een niervormige schijf die verbonden is met een jaarkalender. Het unieke van deze klok is dat de equatie d.m.v. een ingewikkeld differentieel wordt bewerkstelligd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de bedenker Louis-Jérôme-Napoléon Mouret (geboren c.1810) meer een ingenieur was dan een klokkenmaker, bekend om zijn vele patenten. Het patent voor deze klok kreeg hij in 1976. Ook indertijd werd de klok gezien als een technisch hoogstandje wat blijkt uit publicaties in wetenschappelijke tijdschriften. De globe die gemaakt werd door ‘Maison Delamarche’ en is gesigneeerd ‘Globe adopté par le Conseil de l’Université Maison Delamarche Rue Serpente 25 Paris’. De globe geeft naast de landsgrenzen ook de bergketens en zeestromen weer.

Cijferring

De 14.5-cm doorsnee geëmailleerde cijferring heeft Romeinse cijfers. De geblauwd stalen wijzers zijn van het Breguet type.

Brocot ankergang

Het uurwerk wordt aangedreven door een veerton en heeft een gangduur van tenminste acht dagen. Het wordt gereguleerd door een Brocot ankergang in combinatie met een slinger. De achterplatine is gesigneerd J. Poncelet. Het uurwerk is verbonden met de aandrijving met equatie van de globe. Dit is gemonteerd op een plateau met stelschroeven dat gegraveerd is ‘J. Poncelet FABt MOREZ du JURA.’ Op het plateau is ook een plaquette bevestigd waarop staat ‘Pendule Cosmographique MOURET No. 15 BREVETE S.G.D.G.

Jaarkalender

Op het mechanisme is een facetgeslepen glazen schijf gemonteerd waarop de maanden met datum staan. Boven deze jaarkalender is een globe gemonteerd die gesigneerd is ‘Globe adopté par le Conseil de l’Université Maison Delamarche Rue Serpente 25 Paris’. Een vaste wijzer die gemonteerd is op een messing beugel geeft de dag van het jaar aan en de meridiaan waar het op dat moment twaalf uur ‘s-middags is.
Het geheel staat op een zwart marmeren tazza-vormige voet. Bij de klok is een glazen stolp.