Een fraaie Japanse ‘Dai Dokei’ lantaarnklok met kalender en dubbele foliot, circa 1700

Omschrijving

Japanse tijdmeting

Tot 1873 verschilde de Japanse tijdmeting van die in het Westen. Dag en nacht werden verdeeld in zes delen genaamd ‘Toki’ waarbij de dag begint bij zonsopgang en eindigt bij zonsondergang. Dit betekent dat de lengte van toki verandert met de seizoenen en dus langer zijn in de zomer dan in de winter. Voor de nacht geldt logischerwijs het tegenovergestelde. Deze klok is uitgevoerd met twee foliots, één voor de dag en één voor de nacht die wisselen d.m.v. het slagwerk. De gewichtjes die de snelheid van de foliots bepalen moesten iedere twee weken verzet worden wat de reden is dat de klok een kalender heeft. Maar deze klok is veel meer dan een staaltje van technisch vernuft. Het is door de fraaie versieringen en afwerking ook een kunstobject. De prachtig uitgevoerde distels die te zien zijn geven ook een aanwijzing over de ontstaansperiode van deze fraaie klok. Vergelijkbare distels zijn te zien op porselein uit de ‘Genroku-periode’ die duurde van 1688 tot 1704. Dat het uurwerk geheel is uitgevoerd in ijzer en het type wijzerplaat wijzen op een vroege ontstaansdatum. Niet alleen een prachtig object maar ook een goed antiek stuk.

De wijzerplaat

De grote tekens op de gelobde zwart gelakte wijzerplaat zijn van de ‘uren’, de toki. Daarbinnen staan in het Japans het getal voor het aantal slagen van het slagwerk dat bij het toki hoort. Tenslotte zorgt de streepjesindeling voor een makkelijker aflezen van de enkele messing wijzer die eens per etmaal rond gaat.

Dubbele foliot

Het zeer fraai gemaakte uurwerk is geheel van ijzer. Het wordt aangedreven door twee gewichten en heeft een gangduur van twee dagen. Het heeft een dubbele foliot in combinatie met spillegang voor de dag- en nachturen. De klok slaat d.m.v. een sluitschijf op een bel. Ook de wekker slaat op de bel.

Distels

De kast heeft zeer fraai gegoten en geciseleerde messing panelen die zijn gedecoreerd met gestileerde distels. Ook de binnenzijde van de deuren zijn gedecoreerd. De klok staat op een latere voet.